Kolej na kolej

Strona główna » Posty oznaczone 'koleje wąskotorowe'

Archiwa tagu: koleje wąskotorowe

Kolejka bardzo wąskotorowa

Kolej, a raczej kolejka, o długości 11,3 km i rozstawie torów 381 milimetrów… Te 381 mm to mniej więcej długość ludzkiej ręki od łokcia do końca palców… I coś takiego naprawdę jeździ?

Polozenie Ravenglass and Eskdale Railway na mapie Anglii

Jeździ jak najbardziej, w angielskim Lake District, miedzy stacjami Ravenglass a Dalegarth w hrabstwie Cumbria. Ta pierwsza stacja jest mniej więcej na poziomie morza, ta druga – około 240 metrów wyżej. Oficjalna nazwa to Ravenglass and Eskdale Railway (R&ER), ale nie jest to pierwotna kolej (czy kolejka) na tej trasie.

W 1895 roku otwarto pierwszą Ravenglass and Eskdale Railway (o rozstawie 913 mm) do transportu rudy żelaza z lokalnych kopalń w okolicy Dalegarth do Ravenglass, gdzie rudę przeładowywano do normalnotorowych pociągów. Lokalni mieszkańcy chcieli móc jeździć na tej trasie i w trzy lata później tory, stacje i sygnalizację dostosowano do wymagań przewozów pasażerskich. Te prace adaptacyjne poważnie zadłużyły Ravenglass and Eskdale Railway. Co więcej, około 1905 roku złoża rudy zostały prawie wyczerpane i z 10 kopalń ostała się tylko jedna. Różne próby znalezienia rozwiązania finansowego nie powiodły się, i w kwietniu 1913 ruch pociągów wstrzymano.

W 1915 roku kolejkę kupiło dwóch lokalnych businessmanów. Przekuto tor na szerokość 381 mm, pociągi przewoziły pasażerów i pocztę, a później również granit z okolicznych kopalń. Nie był to lukratywny business, kolejka kilkakrotnie zmieniała właścicieli, aż we wrześniu 1960 roku wystawiono ją na sprzedaż na licytacji. Grupa entuzjastów kolei znalazła bogatych sponsorów i wykupiła całość, powierzając eksploatację spółce Ravenglass and Eskdale Railway Co. Ltd.

Obecnie (tzn. przed epoką coronawirusową) w szczycie sezonu letniego pociągi odjeżdżają co 30 minut, przejazd zajmuje 40 minut. Linia jest jednotorowa, z trzema mijankami, i siedmioma pośrednimi przystankami „na żądanie”. Na obu końcowych stacjach są obrotnice dla parowozów. Większość pociągów ma trakcję parową; kolejka ma 6 parowozów, w tym jeden zbudowany w 1894 roku, a więc prawie 130 lat temu.

Parowóz "River Itr", zbudowany w 1894 roku
Parowóz „River Irt”, rok budowy 1894 (zdjęcie: R&ER)

Lokomotywy maja około 7,3 metra długości i 1,5 metra szerokości, z kołami napędowymi o średnicy niecałe pół metra. Wagony są dostosowane do przewozu rowerów i osób niepełnosprawnych.

Jeszcze kilka zdjęć:

A poniżej dwa filmiki :

A na koniec mała dygresja. Nie wiem czy w blogu kolejowym wypada pisać o drogach, ale zaryzykuję. Dojazd od strony wschodniej do Dalegarth, „górnej” stacji kolejki, prowadzi przez Hardknott Pass, najbardziej stromą drogą w Wielkiej Brytanii, o nachyleniu 30% (czyli wznosimy się o jeden metr po przejechaniu 3 metrów). Ten rejon Anglii , Lake District, jest przeuroczy!


Pleszew: trzy szyny między dwoma stacjami

Nie, to nie pomyłka: między stacjami Pleszew i Pleszew Miasto nie ma trzech torów, naprawdę są trzy szyny…. Kursowały po nich regularne pociągi wąskotorowe i normalnotorowe.

Pleszew, miasto w województwie wielkopolskim, uzyskał połączenie kolejowe w 1875 roku kiedy to otwarto linię kolejową z Poznania do Kluczborka. Stacja o nazwie „Pleszew” była we wsi Kowalew, odległej od centrum miasta o niecałe 4 kilometry, więc wybudowano odnogę Pleszew-Pleszew Miasto, używaną w ruchu towarowym i osobowym W 1900 roku uruchomiono wąskotorową (750 mm) Kolej Powiatową Krotoszyn-Pleszew (Kreisbahn Krotoschin–Pleschen), którą rok później przedłużono do stacji Pleszew Miasto, od w latach 1905-1907 stosując tzw. splot torów, czyli trzy równoległe szyny z których jedna jest wspólna dla pociągów normalno- i wąskotorowych.

Splot torów na stacji Pleszew Miasto: kadr z serialu „Komediantka” (1987)

W 1914 roku miedzy stacjami Pleszew i Pleszew Miasto kursowało 17 par pociągów na dobę. Wąskotorowa stacja Pleszew nazywała się wtedy Pleschen Übergang, później zmieniła nazwę kilkakrotnie: Pleszew dworzec PKP, Pleschen West, Pleszew Zachód a od 1951 roku przyjęła się obecna nazwa Pleszew Wąskotorowy.

Oto „sztabówka” z 1933 roku, pokazująca Pleszew i okoliczne kolejowe. Wąskotorówka do Krotoszyna przechodzi tunelem pod główną linią Poznań-Kluczbork. Kliknij mapę by powiększyć.

A oto kilka rozkładów jazdy na tej trasie:

rozkład 1944/45
rozkład 1948
rozkład 1973

W 1944 roku kolej wąskotorową przedłużono o około 11 km do Broniszewic. Po wojnie przez 3 lata kolejka nadal pozostawała pod zarządem powiatowym, ale w 1949 roku została upaństwowiona i przejęta przez PKP. Trasę z Pleszewa do Broniszewic zamknięto w 1978 roku, a ruch na trasie Krotoszyn Wąskotorowy – Pleszew Wąskotorowy wstrzymano w styczniu 1986.

Po zawieszeniu ruchu majątek dawnej kolei dojazdowej przejęła gmina Pleszew. Od września 2006 Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych (SKPL) prowadziło regularne kursy pociągów wąskotorowych na trasie Pleszew Wąskotorowy – Pleszew Miasto które trwały, z licznymi przerwami, do grudnia 2011. SKPL przejęło także od PKP Cargo obsługę ruchu towarowego po torze normalnym.

SKPL w 2017 roku sprowadziło z Czech wagony motorowe serii 810, którymi obsługuje obecnie połączenia Pleszew Wąskotorowy – Pleszew Miasto. Na trasie otwarto dwa nowe przystanki: Przy Kauflandzie i Plac Zabaw. Nazwom tym nie można odmówić oryginalności….

Wagon motorowy SKPL w Pleszewie

rozkłady 1944/45 i 1973: bazakolejowa.pl (ksiezyc_nad_gieesem)
mapa: mapywig.pl
zdjecie: Kasper Fiszer

rainbow

Pociągiem do kolejki wąskotorowej

Wakacje w pełni, pogoda śliczna, warto więc wsiąść do pociągu aby dojechać do jednej z polskich kolejek wąskotorowych. Oto kilka sugestii, częściowo zainspirowanych przez Rynek Kolejowy.

Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie organizuje w piątki, soboty i niedziele przejażdżki po Puszczy Kampinoskiej pociągiem, w niektóre dni prowadzonym parowozem Px29-1704. Muzeum jest w odległości około 300 metrów od stacji kolejowej w Sochaczewie, na której zatrzymują się lokalne pociągi Warszawa – Łowicz oraz pociągi dalekobieżne PKP IC.

Żuławska Kolej Dojazdowa kursuje pomiędzy stacjami Sztutowo – Prawy Brzeg Wisły oraz Stegna Gdańska – Nowy Dwór Gdański – Tuja codziennie w okresie letnich wakacji szkolnych. Ciekawostką na trasie jest zbudowany w latach 1905-1906 kolejowy most obrotowy na rzece Szkarpawie o długości przęsła obrotowego 37,5 metrów. Niestety normalnotorowa linia kolejowa do Nowego Dworu została wyłączona z eksploatacji, trzeba dojechać autobusem z Gdańska lub Malborka.

Kolej Leśna Puszczy Białowieskiej w Hajnówce to pozostałość rozbudowanej kiedyś sieci puszczańskich kolejek używanych do wywozu drewna z lasu. Dla ruchu turystycznego czynne są dwie linie, z których dłuższa (11 kilometrów) prowadzi do miejscowości Topiło. Obecnie (sierpień 2020) do Hajnówki można dojechać autobusem z Czeremchy, do której kursują pociągi z Białegostoku i Siedlec.

Kolej Wąskotorowa Piaseczno-Tarczyn-Grójec, popularnie zwana kolejką piaseczyńską, zaprasza na przejazdy pociągiem w każdą sobotę, a w niedziele oferuje „Niedzielę z koleją wąskotorową” oraz zwiedzanie stacji Piaseczno Miasto Wąskotorowe z przewodnikiem. Do Piaseczna kursują pociągi z Warszawy, ze stacji PKP do dworca kolejki jest około 700 metrów.

Stacja Piaseczno Wąskotorowe

Górnośląska Kolej Wąskotorowa to najstarsza nieprzerwanie czynna kolejka wąskotorowa na świecie. Powstała w 1853 roku i przez ponad 140 lat służyła śląskiemu przemysłowi przewożąc węgiel, rudy metali czy kamień. Obecnie czynna jest trasa Bytom – Tarnowskie Góry – Miasteczko Śląskie o długości 21 kilometrów. Stacja Bytom Wąskotorowy jest tuż obok dworca Bytom PKP, natomiast w Tarnowskich Górach stacje wąskotorowa i „normalna” są oddalone o około 700 metrów.

Kolej Parkowa Maltanka w Poznaniu to jedną z dwóch kolei wąskotorowych o szerokości toru 600 mm w Polsce. Kursuje codziennie, a wybrane kursy prowadzone są parowozem Borsig Bn2t wyprodukowanym w 1925 roku. Z dworca PKP jest około 3,6 km w linii prostej, można dojechać tramwajem.

zdjęcia: strony przewoźników

%d blogerów lubi to: