Kolej na kolej

Strona główna » Posty oznaczone 'dworzec główny'

Archiwa tagu: dworzec główny

Międzywojenna Warszawa Główna – plan torów i nie tylko

Pod koniec lat 1930tych zbudowano w Warszawie nowy, modernistyczny Dworzec Główny, który nie przetrwał wojny. O ile zdjęcia budynku są nietrudne do odnalezienia (a kto ich nie zna, to zobaczy na końcu tego postu), to infrastruktura pod ziemią, czyli tory i perony, jest raczej nieznana.

Na początek bardzo skrócona historia powstania warszawskiego Dworca Głównego. Już w 1919 roku Sejm podjął uchwałę w sprawie przebudowy warszawskiego węzła kolejowego. Chodziło przede wszystkim o umożliwienie bezprzesiadkowej podróży między liniami kolejowymi na lewym i prawym brzegi Wisły. Na skutek tej uchwały powstała tzw. linia średnicowa, planowana jako czterotorowa, poprowadzona częściowo w wykopie, częściowo w tunelu, co wymagało wyburzenia historycznego Dworca Wiedeńskiego.

Nowy Dworzec Główny miał powstać kilkaset metrów na wschód, nad odcinkiem biegnącym w tunelu. Szybko ogłoszono założenia projektowe i konkurs architektoniczny. W tych założeniach był też plan części podziemnej, czyli torów i peronów. Pokazany on jest poniżej, kliknij obrazek by powiększyć (3531 x 1309 px, 570 kb).

Według planów budowy czterotorowej linii średnicowej dwa zewnętrzne tory miały być przeznaczone dla ruchu podmiejskiego, a wewnętrzna para – dla dalekobieżnego, co jest w niezbyt klarowny sposób zaznaczone na powyższym planie (nie tylko na skanie, również na oryginale). Układ torów na stacji jest tak opisany przez ówczesne źródło:

Układ torów obejmuje 10 torów głównych, z których cztery (po dwa skrajne obustronnie) przeznaczone są dla ruchu podmiejskiego, a sześć środkowych dla ruchu dalekiego, chociaż przy pomocy obustronnych połączeń umożliwione jest swobodne wzajemne posiłkowanie się torami dla obu rodzajów ruchu w miarą potrzeby. Między torami ułożone są naprzemian perony osobowe i bagażowe, przyczem odstęp torów, obejmujących perony osobowe wynosi 12,5 m, a a odstęp torów obejmujących perony bagażowe, 7,5 m. Długość peronów wynosi 300 m. Całość układu cechuje nadzwyczajna prostota i przejrzystość, przy równoczesnym dochowaniu wielkiej przelotności.

Ten plan rozwiązanie torów był wpisany w warunki konkursu na zaplanowanie całości dworca. Co do budynku stacyjnego, przedstawiono jedynie ogólny szkic, pokazany poniżej. Skądinąd wszystkie projekty w dużej mierze zachowały proponowane rozwiązanie.

Ciekawostką terminologiczną jest pomieszczenie dla „dostojnych”, w środku budynku od strony Alej Jerozolimskich. Nie znano jeszcze wtedy pojęcia „VIP” 🙂

A oto ówczesny opis sugerowanej koncepcji budynku:

Budynek wykazuje podział na dwa skrzydła, ułożone poprzecznie nad torami, połączone jednem bocznem przejściem dla osób, a drugiem środkowem dla bagażu. Skrzydło wschodnie (od strony ulicy Marszałkowskiej) przeznaczone jest dla podróżnych odjeżdżających, zachodnie dla przyjeżdżających. Z placu dojazdowego, ułożonego nad torami, wchodzi podróżny do obszernego westybulu, w którym obustronnie znajduja się kasy biletowe, Po kupieniu bilety wchodzi do obszernej hali, gdzie naprzeciw wejścia nadaje swój bagaż, poczem schodami peronowemi schodzi na odpowiedni peron i do pociągu. Podobnie podróżny przyjeżdżający wychodzi po schodach do obszernej hali dla przyjeżdżających, gdzie odbiera swój bagaż i wychodzi na plac wyjazdowy.

Budowę dworca rozpoczęto w 1932. Z powodu kryzysu finansowego dopiero w 1938 oddano do użytku zaledwie część budynku a na linii średnicowej położono jedynie jedną parę torów (obecnie używane przez ruch podmiejski

Nieukończony Dworzec Główny w 1938 roku

W czerwcu 1939 w wyniku zaprószenia ognia przez ekipę budowlaną nieukończony jeszcze dworzec został poważnie uszkodzony: jego część spłonęła.

gaszenie pożaru Dworca Głównego, czerwiec 1939
Gaszenie pożaru Dworca Głównego, czerwiec 1939

W czasie nalotów na Warszawę we wrześniu 1939 budynek doznał dalszych uszkodzeń, ale po prowizorycznej odbudowie działał do powstania warszawskiego.

Dworzec Główny, 1940
Restauracja „tylko dla Niemców” na Dworcu Głównym, czerwiec 1940

W styczniu 1945 gmach dworca został wysadzony przez wojska niemieckie, a po wojnie jego pozostałości rozebrano. Część podziemnej infrastruktury wykorzystano przy budowie dworca Warszawa Śródmieście.

Ruiny Dworca Głównego, styczeń 1945

Plany i cytaty pochodzą z książki Karola Wątorka „Budowa kolei żelaznych”, tom drugi, Warszawa 1924.
Zdjęcia: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Wiedeń Hauptbahnhof

10 października 2014 roku punktualnie o godzinie 10 (10:00 10/10 – teraz jasne?) austriacki prezydent  Heinz Fischer formalnie otworzył nowy wiedeński dworzec: Wien Hauptbahnhof. Było to okazją do dwudniowego święta w stolicy, rozpoczętego przy dźwiękach melodii „Mamma Mia”.

Ta przelotowa stacja łączy linie idące z północy na południe i ze wschodu na zachód, wśród których są trzy transeuropejskie korytarze kolejowe (TEN). Hauptbahnhof zastąpił dworce czołowe Südbahnhof i Ostbahnhof, usytuowane pod kątem prostym wobec siebie.

Projekt budowy został zatwierdzony w grudniu 2006. Wstępne prace (m.in. przebudowa pobliskich stacji U-Bahn i S-Bahn) rozpoczęto w czerwcu 2007, zaś budowę  samego Hauptbahnhof rozpoczęto w kwietniu 2010. Pociągi zaczęły przejeżdżać przez Hauptbahnhof bez zatrzymywania w sierpniu 2012. Lokalne pociągi i S-Bahn zaczęły  obsługiwać pasażerów na nowym dworcu w grudniu 2012,  natomiast pełne wykorzystanie dworca rozpocznie się od nowego rozkładu jazdy, czyli od  14 grudnia 2014.  Oczekuje sie, że po pełnym oddaniu do użytku (w grudniu 2015), Hauptbahnhof będzie obsługiwał 145 tysięcy pasażerów i 1000 pociągów dziennie.

Wiedeń Hauptbahnhof

Wiedeń Hauptbahnhof

Cały projekt kosztował 987 milionów euro, i był sfinansowany przez  ÖBB (austriackie koleje państwowe), miasto Wiedeń, Unię Wuropejską i prywatnych deweloperów, którzy planują zbudować w tym rejonie biurowce, centra handlowe i szkoły.

Hauptbahnhof ma pięć peronów z dwoma krawędziami każdy, pod dachem ze szkła i stali. Jest  800 miejsc siedzących, gdzie pasażerowie mogą czekać bez konieczności kupowania czegokolwiek w ponad 90 sklepach, kawiarniach  i restauracjach. W centrum obsługi podróżnych jest kącik dla dzieci. Pełny dostęp bez chodzenia po schodach umożliwiony jest  przez 29 schodów ruchomych i  14 wind.

Lew św Marka na Wien Hauptbahnhof

Lew św Marka na Wien Hauptbahnhof

Pod stacją jest parking, sa również  stojaki dla 1100 rowerów.  Na dworcu jest rzeźba lwa św. Marka,  przeniesiona ze zburzonego Südbahnhof, która symbolizuje kolejowe połączenie Wiednia  z Wenecją.

%d blogerów lubi to: