Kolej na kolej

Strona główna » kolej » Szeroki tor w Polsce

Szeroki tor w Polsce

Archiwum

Polskie koleje są praktycznie całe normalnotorowe. W tym poście przeczytamy o liniach szerokotorowych, który jest w sumie kilkaset kilometrów. Ale na początek – co to znaczy „normalnotorowe”? Chodzi o rozstaw szyn*) czyli szerokość toru, który standardowo w Polsce i znakomitej większości świata wynosi 1435 milimetrów. Nie ma w tym nic „normalnego”, po prostu chodzi o największe rozpowszechnienie.

Koleje szerokotorowe o rozstawie 1520 mm**) istnieją w krajach byłego Związku Radzieckiego, w Finlandii i Mongolii. Były też na ziemiach polskich w zaborze rosyjskim (z wyjątkiem kolei warszawsko-wiedeńskiej). Po odzyskaniu niepodległości tory szerokie na wschodzie Polski zostały przekute na normalnotorowe. No i żeby skończyć z historią: warszawskie tramwaje do 1950 roku też były szerokotorowe.

No a jak to wygląda dziś? Najdłuższą linią szerokotorową w Polsce jest trasa zbudowana w latach 1976–1979 o oficjalnej nazwie „linia kolejowa 65” (LK 65). Zaczyna się ona na granicznym moście z Ukrainą nad Bugiem w okolicy Gródka (powiat hrubieszowski) przez który prowadziła kiedyś linia Włodzimierz Wołyński – Hrubieszów, a kończy się w Sławkowie (powiat będziński). Liczy sobie 395 kilometrów i była zbudowana dla dostaw rudy żelaza z Krzywego Rogu do Huty Katowice oraz eksportu polskiej siarki z rejonu Tarnobrzega i węgla do ZSRR. Stąd też pierwsza nazwa tego obiektu: Linia Hutniczo-Siarkowa (LHS). Jest to najdalej wysunięta na zachód linia szerokotorowa w Europie.

źródło: PKP LHS

W latach 1990–2000 na LHS był też prowadzony szczątkowy ruch pasażerski, który pod koniec tego okresu służył głównie drobnym handlarzom ze wschodu dojeżdżającym na bazar w Olkuszu. Nigdy oficjalnie nie odwołano pociągów pasażerskich, w rozkładzie jazdy figurowała formułka „ruch będzie wznowiony po zarządzeniu”. Nigdy takiego zarządzenia nie wydano…

Pod koniec 20. wieku, po przemianach ustrojowych w 1989 r. i rozpadzie Związku Radzieckiego linia przeżywała kryzys. Zaprzestano wydobywania siarki i dowozu rudy do Huty Katowice. Od 1 lipca 2001 zmienione nazwę na „Linia Hutnicza Szerokotorowa” i w strukturze PKP wyodrębniono spółkę „PKP Linia Hutnicza Szerokotorowa spółka z o.o” (PKP LHS), która przejęła infrastrukturę i przewozy. Obecnie linia ta jest wykorzystywana głównie do transportu kontenerów ze wschodu, miedzy innymi z Chin.

Od 2017 roku PKP LHS rozważa możliwość elektryfikacji swojej linii. Podpisano nawet w tej sprawie list intencyjny z kolejami ukraińskimi. Świetlaną przyszłość komplikują dwie sprawy. Po pierwsze list intencyjny to tylko wstępna deklaracja zamierzeń, nie wiążąca stron. Po drugie, linie ukraińskie w dużym promieniu od przejścia granicznego nie są zelektryfikowane, nie wiadomo kiedy będą, i czy będą miały zasilanie prądem stałym 3000V czy zmiennym 25kV.

W tym samym roku poseł PiS Jerzy Polaczek przedstawił wizję przedłużenia LHS do śródlądowych portów w Gliwicach i Kędzierzynie-Koźlu. Polska żegluga śródlądowa jest w takim stanie, ze nie wiadomo czy się śmiać, czy płakać (w mojej opinii, raczej to drugie). A poza tym budowa nowej linii kolejowej przez gęsto zabudowaną konurbację śląską, przez obszary zagrożone szkodami górniczymi, nie jest ani trywialnym ani tanim przedsięwzięciem.

To by było na tyle o 400 kilometrach szerokich torów na Śląsk. A inne szerokotorowe szlaki?

Zacznijmy od linii Przemyśl – Medyka (na trasie do Lwowa), oficjalnie LK 92, o długości 14 km. Prowadzony jest na niej ruch pasażerski (tzn. był prowadzony w epoce przedwirusowej) . Równolegle biegnie tor normalny, do Mościsk zaraz za ukraińską granicą.

W okolicy Przemyśla po drugiej wojnie wybudowano kilka stacji przeładunkowych (głównie ruda żelaza, węgiel, ropa naftowa), oraz specjalnych bocznic dla celów wojskowych, do których prowadziły tory szerokie. W oficjalnej nomenklaturze były to linie LK 125 (Żurawica – Małkowice), LK 124 Medyka – Chałupki Medyckie, LK 123 Hurko – Krówniki i LK 614 Żurawica – Hurko o łącznej długości około 15 km. Obecnie ruch przeładunkowy jest niewielki, część torów na stacjach przeładunkowych jest nieczynna.

Nieco dalej na północ mamy szeroką linię LK 63 Jagodzin (Ягодин) – Dorohusk – Zawadówka Naftobaza przez Chełm, o długości 31 km. Biegnie ona obok normalnotorowej linii z Lublina do Dorohuska. W czerwcu 2020 zarząd PKP S.A. wyraził zgodę na utworzenie przez PKP LHS spółki zależnej pod nazwą: PKP Linia Chełmska Szerokotorowa sp. z o.o. (w skrócie PKP LCHS), która zostanie właścicielem infrastruktury i przewoźnikiem towarów na LK 63. Należy tu podziwiać inwencję marketingowców PKP, którzy do skrótu PKP LHS nie potrafili dodać nic innego jak PKP LCHS.

Opisałem tutaj tylko część szerokich torów 
w Polsce, zapraszam do drugiego postu gdzie 
jest mowa o tym co jest od Terespola na północ. 
Jest tam bonus: wspomnienia oficera planującego 
rozbudowę polskiej sieci kolejowej według 
zaleceń marszałka Rokossowskiego.

*) Rozstaw szyn to odległość miedzy wewnętrznymi krawędziami główek szyn w torze. Jeśli koniecznie chcesz poznać techniczne detale, to ciocia Wikipedia prawdę ci powie.

**) W Europie istnieją też linie o innych rozstawach torów szerszych niż 1435 mm: w Hiszpanii, Portugalii i Irlandii. Poza Europą szerokie tory są powszechne m.in. w Australii i Indiach. Ale to sobie tym razem darujemy…


11 Komentarzy

  1. Od razu przypomniał mi się dowcip o carze…

    Polubienie

  2. saberblog pisze:

    A mnie dziś wpadł w ręce artykuł o nowej generacji TGV w zakładzie Alstom w La Rochelle i nie wiem czemu od razu pomyślałem o tobie😄. Producent nazwał te nowe zestawy pociągów Alstom Avelia.
    SNCF nazywa je TGV „M” (M od modular). Mają wejść do służby przed igrzyskami olimpijskimi w Paryżu w 2024 roku. Ich koszt szacuje się na 2,5 miliarda euro. Nowe składy będą dwupoziomowe (podobnie jak niektóre obecne pociągi TGV SNCF) i wyposażone w najnowocześniejsze udogodnienia.
    Podobnie jak w przypadku obecnych TGV, Alstom zachowuje wierność przegubom. Wyjątkowość polega tez na tym, że nie ma silników pod podłoga.
    TGVM pomieści ponad 700 pasażerów (20 procent więcej niż wcześniej) przy lepszej efektywności energetycznej i niższych kosztach utrzymania.

    Polubienie

  3. Cieszę się , że do Ciebie trafiłam. Uwielbiam kolej, będę miała co czytać. Dzięki

    Polubienie

  4. Ultra pisze:

    Z tymi torami było na granicy trochę zabawy, trzeba było przepinać składy pociągów.
    Serdeczności zasyłam

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

Podaj swój adres emailowy by obserwować ten blog i otrzymywać powiadomienia o nowych postach

Dołącz do 67 obserwujących.

%d blogerów lubi to: